گياه مريم گلی يکی ازپرسابقه ترين گياهان داروئی درجهان است که درموارد مـتـعـددی بکارگرفته می شود .از اين گياه در داروهايي نظير سالويگل و سالويزان جهت كاهش ترشح عرق بويژه در دوران يائسگي ونيز در درمان آفت استفاده مي گردد.

نام‌های دیگر آن: شالبیه، مریمی، مریمیه، مریمیه صغیره، مریم چمنی، خزنه، گل تلخو و سالوی می‌باشد. به فرانسوی Sauge و به انگلیسی Common sage گفته می شود.گیاهی است از خانواده نعناLabiatae،نام علمی Salvia officinalis L. ومترادف آن Salvia argentea Hort. می باشد.

گياه مريم گلی يکی ازپرسابقه ترين گياهان داروئی درجهان است که درموارد مـتـعـددی بکارگرفته می شود . مطالعات آزمايشگاهی و بالينی آثار ضد ميکروبی ، ضد قارچی و ضد ويروسی گياه مريم گلی را به اثبات رسانيده اند . ايـن گيـاه قادر است بطور قدرتمندی ترشح عرق را مهار نمايد

کشتگاه اصلی این گیاه سواحل شمالی مدیترانه بوده و امروز در بخشی از یوگسلاوی کشت می شود. در قرون وسطی در اروپای مرکزی آن را به عنوان یک داروی مهم می شناختند و در قرن شانزدهم چای آن در انگلیس رواج بسیار داشت. عرب ها آن را نشانه جاودانگی می دانستند و بر این باور بودند که ظرفیت ذهن را افزایش می دهد.

موارد استفاده

روغن مریم گلی ضدعفونی کننده و قابض است، از این رو در درمان گلودرد، مشکلات دهان و گاهی برای درمان بریدگی و کبودی به کار گرفته می شود. تحقیقات نشان می دهد، مریم گلی دارای خواص استروژنی است. علاوه بر این قند خون را در افراد دیابتی کاهش داده و برای رفع خستگی ذهنی، آرامش اعصاب و افزایش قدرت تمرکز مفید است.

مریم گلی همچنین برای درمان تعرق زیاد و بند آمدن خون در بریدگی ها کاربرد دارد. جویدن برگ های تازه و همچنین نوشیدن چای آن برای دهان و گلو درد مفید است. مریم گلی در درمان دل درد، اسهال، نفخ، آنفلوآنزا و سرماخوردگی بسیار مؤثر است. شست وشوی موها با آن، شوره سر را از بین می برد. ترکیب مریم گلی با نعناع، رزماری و ‎.‎.‎. درمانی برای سردرد است. مریم گلی قاعدگی را تنظیم کرده، شیر را کاهش داده و در درمان گرگرفتن های دوران یائسگی مؤثر است. روغن آن برای تصفیه هوا به کار رفته و رایحه خوشی دارد.

ترکیبات شیمیایی

از نظر ترکیبات شیمیایی برگهای مریم گلی دارای اسانس روغنی فرار و ساپونین و یک ماده تلخ به نام پیکرو سالوین با خاصیت متوقف کردن رشد باکتری و همچنین اسید های آلی م یباشد.از تقطیر برگهای خشک مریم گلی ۵/۲-۵/۱ درصد اسانس گرفته می شود که رنگ آن زرد کمرنگ است و درالکل ۸۰ درجه حل می شود .و اسانس مریم گلی عنبری است و از نظر مقدار کافور خیلی غنی است.

خواص و کاربرد

مریم گلی از روزگاران کهن در مجموعه گیاهان طبی یونان ها و رومی ها مورد شناخت و توجه خاص بوده است و ابتدا به عنوان داروی موثر برای معالجه عوارض نیش حشرات به عنوان ضد سم و همچنین داروی تونیک و مقوی برای تقویت روح و بدن و افزایش طول عمر به کار می رفته است.آثار شفابخش این گیاه در معالجه بیماریها در کتابها و نوشته های طبیعی دانها و حکمای طب سنتی روزگاران کهن به تفضیل آمده است. برای معالجه یبوست ، وبا ، سرما خوردگی و انواع تبها و اختلالات کبدی و صرع و فلج، عفونتهای‌ مجاری‌ تنفسی‌، سوءهاضمه‌، ضعف‌ اعصاب‌،خستگی‌ مفرط‌، التیام‌ زخم‌ها، قطع‌ شیر، تنظیم‌ قاعدگی‌، نقرس‌، رماتیسم‌،استسقاء، تب‌ نوبه‌، دردهای‌ عادت‌ ماهیانه‌، کم‌ خونی‌، افسردگی‌، ورم‌ کلیه‌،عوارض‌ یائسگی‌، ترشحات‌ قاعدگی‌ زنان‌ و لاغری‌ استفاده می کرده اندو این گیاه را مقوی و مولد خون تازه و صالح می دانستند و برای تقویت عضلات و آرام کردن اعصاب تجویز می شده است. برگ خشک مریم گلی معطر و طعم ان تند و کمی تلخ است.حکمای طب سنتی ایرانی معتقدند که تونیک و مقوی و قابض است واز خیسانده آن در استعمال خارجی برای التیام زخمها و خراشهای پوست و برای بند آوردن شیر پستان در موقع از شیر گرفتن بچه استفاده می شود.در هندوستان و چین از جوشانده برگهای آن به صورت غرغره برای شست و شو وضد عفونی کردن دهان و التیام زخمهای دهان و ناراحتی های حلق  استفاده می شود.از دم کرده برگ و سرشاخه های مریم گلی برا ی قطع جریان و سیلان شیر که پس از شیر دادن طفل در مادران باقی می ماند و گاه منجر به تب می شود نیز استفاده می شود.البته از نعناهم در مواردی نظیر این مورد استفاده می شود ، سرانجام از مریم گلی به عنوان مدر و کمک به هضم غذا ضد تشنج و کم کردن مقدار قند خون و قاعده آور استفاده می شود.

به طور كلي مهمترين اثرات گزارش شده آن:ضدآلزايمر ضد تعريق، ضد باكتري، ضد قارچ، ضد اسپاسم، كاهش دهنده ميل جنسي ضدعفوني كننده كاهش دهنده قند خون ، كاهش ترشح شير قاعده آور كاهش فشار خون محرك سيستم ايمني مقوي معده مي باشد

عوارض جانبي

در مصرف طولاني مدت آن تاكيكاردي(افزايش ضربان قلب)،خشكي دهان، سرگيجه وتشنج ممكن است بروز كند.

هم اكنون در داروخانه ها دو داروي سالويگل وسالويزان كه از عصاره اين گياه ساخته شده اند موجود است

منابع:

pezeshkan.org

beytoote.com

گياهان دارويي وگياه درماني:دكتر محمد حسين صالحي سورمقي