به نقل از شبکه پیام تندرستی

جناب آقای دکتر ناصر رضایی پور

 

 

مدرس و متخصص طب ایرانی

شکر، عصاره #نیشكر است. شكر سفید از نیشکر سفید و شکر سرخ از نیشکر سرخ به دست می‌آید.
#نبات یا شكر سلیمانی نیز به روش بلوری‌سازی از شکر سفید حاصل می‌شود و اگر مایع اولیه آن را بسیار تصفیه نمایند، محصول را نبات قراری یا سنجری می‌گویند. #فانیذ، فانیذ خزایی، شكرپنیر، ناطف (نوعی حلوا)، حلوای كنجدی، حلوای مغزی و كیسك نیز از محصولات شکر سفید هستند که روش تهیه هریک متفاوت است.
در گذشته #قند سفید (فانیذ سنجری) نیز از تصفیه زیاد شکر سفید و منعقد و خشک‌کردن آن در قالب‌های مخروطی‌شكل كه نوک آنها سوراخ کوچکی برای خروج رطوبت داشت، درست می‌شد که محصول نهایی به کله‌قند معروف بود. اما اگر همین کار در قالب مستطیل‌شکل انجام می‌شد، آن را قلم می‌گفتند.
#قند_مكرر یا #طبرزد نیز که در ادبیات شیرین پارسی آمده، حاصل دوباره صاف‌کردن قند سفید و انعقاد دوباره آن در قالب‌های مخروطی یا طولانی یا مدور بوده است.
البته از #شكر_سرخ نیز پس‌از تصفیه، نبات و قند و ناطف و دیگرچیزها می‌ساخته‌اند که به لذت و لطافت شكر سفید نبوده است.
در منابع طب ایرانی، شکر سفید را گرم و خشك، و شكر سرخ را کمی گرم‌تر و خشك‌تر دانسته‌اند و گفته‌اند طبیعت قند، گرم و تر است. همچنین طبیعت طبرزد (قند مکرر) و نبات را نزدیک به اعتدال نوشته‌اند و ذکر شده که هرچه شکر بیشتر تصفیه شود، شیرینی و گرمی آن كمتر و معتدل‌تر می‌گردد و لطیف‌ترین همه اقسام آن، قند مكرر و سپس نبات قراری و سپس قند و سپس نبات است.
 
❇️ خواص شکر:
شکر، ملیّن طبع و حلق و سینه و شُش‌ها و دافع رطوبات آنها، مقوی ارواح و قوا و كبد، محلّل بادهای روده‌ای و مقوی شهوت جنسی و مولّد خون نیکو و مقوی اعصاب و استخوان‌ها و مانع پیری و کاهنده خلط سوداوی و بیماری‌های ناشی از آن است. همچنین شکر در تغذیه بیماران زوداثر است و در قالب ترکیب‌های مختلف، در درمان گرفتگی صدا، تسكین قولنج گوارشی و درد ناف، دشواری در ادرارکردن و... مصرف سنتی داشته است.
نبات نیز در کاهش بعضی انواع سرفه و خشونت صدا و درد سینه، و با آب گرم برای درمان نزله‌ها و سرفه مفید است. دودکردن شکر و به‌ویژه نبات نیز جهت رفع زكام مؤثر است.


 زیان‌ها: 
در زمان دل‌پیچه و اسهال بهتر است در مصرف شکر احتیاط شود. زیاده‌روی در مصرف شکر، در ترمزاجان موجب افزایش بلغم نامناسب و سردرد می‌شود. 
 
 مصلح شکر، بادام و شیر تازه و ترشی‌ها و آب انار ترش‌وشیرین و به و كاهو است. 
 
 به جای شکر، با توجه به شرایط فرد، می‌توان از ترنجبین یا گزانگبین یا عسل بهره برد. 
 
 شکر در روزگار ما: 
شکر امروز ما، حاصل تصفیه مکرر عصاره نیشکر طی چندین مرحله و با افزودن و سپس زدودن مواد شیمیایی مختلف است. یکی از موارد احتیاط در مصرف شکر را باید مربوط به رعایت‌نکردن استانداردهای لازم در حذف کامل برخی از این مواد شیمیایی دانست. 
از سوی دیگر باید توجه کرد که متاسفانه ذائقه بشر امروز عادت عجیب و تمایل زیادی به چاشنی‌ها، به‌ویژه شیرینی پیدا کرده است و بخش بزرگی از خوردنی‌های روزانه، دارای شیرین‌کننده‌هایی بر پایه شکر صنعتی هستند. یعنی آنچه در فواید شکر «خوب» گفته شد، درست است اما مجوزی برای مصرف بیش‌ازحد و مکرر آن نیست چراکه هم با کالری بالایی که دارد، بدن را دچار اشکالاتی از جمله چاقی می‌کند و هم با اشباع بدن از شکل ذخیره‌ای قندها، ناگزیر به چربی تبدیل می‌شود که یکی از عوارض آن می‌تواند افزایش کلسترول و کبد چرب باشد. از سوی دیگر، مصرف زیاد شکر می‌تواند منجر به مقاومت سلول‌ها در برابر انسولین شود که فرد را مستعد ابتلا به دیابت می‌نماید و گفته‌اند که شاید افزایش مداوم سطح انسولین در خون، یکی از عوامل خطر ابتلا به سرطان باشد.  
 
 بر پایه آنچه گفته شد، معتقدم اطلاق «سمّ سفید» به شکر (و همچنین نمک) بدون توجه به اشکالات جدی و بنیادین در سبک زندگی بشر امروز (اختلال الگوی خواب، دوری از ورزش و فعالیت منظم بدنی، سبک نادرست تغذیه، آلودگی‌های محیطی و هوا، آزردگی‌های طولانی و جدی روحی و روانی و...)، ساده‌انگارانه، عوام‌فریبانه و دست‌کم، پاک‌کردن صورت‌مسأله است و لازم است دانش پزشکی، با ورود جدی و فعال و به‌دور از شعارزدگی، به عرصه بهداشت و پیشگیری و اصلاح سبک زندگی، از تهی‌کردن زندگی از مزه‌های رنگارنگ و دل‌خواه بپرهیزد. 
 
 با رعایت اعتدال و میانه‌روی، می‌توانیم زندگی رنگارنگ و خوش‌مزه‌ای داشته باشیم. 

دکتر_ناصر_رضایی_پور 

 این یادداشت اختصاصاً برای شبکه پیام تندرستی نوشته شده و نقل و کپی آن، بدون نام نویسنده و کانال، اخلاقی نیست.

شبکه پیام تندرستی

https://t.me/tandorostan