علل ناباروري متعددند و  در این مقاله از آنها یاد می کنیم

عامل مردانه

امروزه مي دانيم كه ناباروري مردانه درحدود 50% زوج هاي نابارور وجود دارد و يا نقش مهمي در ناباروري يا اختلال باروري بازي مي كند.در نتيجه بايد از مردان يك شرح حال و معاينه فيزيكي كامل گرفته شود .

همچنين آناليز،تجزيه وتحليل وبررسي مايع مني از اقدامات اوليه ومهم محسوب مي شود. در صورتي كه ناهنجاري دستگاه تناسلي،تروما ،ضربه و آسيب به دستگاه تناسلي،  سابقه جراحي ، اختلال عملكرد جنسي ياناتواني جنسي وحودنداشته باشد ، معاينه ي مرد را ميتوان تا نتايج آناليز مايع مني به تأخير انداخت و سپس در صورت لزوم ارزيابي كاملتري نيز شامل معاينات اورولوژي(سيستم ادراري) و اندوكرينولوژي.(غدد) بايد انجام گيرد .

عامل زنانه

1 عامل تخمدانی،اختلال تخمک گذاری

دركل اختلالات تخمك گذاري مسئول تقريبا 15% مشكلات مشخص شده در زوج هاي نابارور است . اختلال در كار تخمدان مي تواند به تنهايي دليل ناباروري ويا فقط سبب كاهش قدرت باروري باشد.از آنجا كه ميزان باروري در هر سيكل به طور متوسط حتي در زوج هاي بارور فقط 20% است ،اين اختلال اهميت عملي اندكي دارد.

تعيين وقوع يا عدم وقوع تخمك گذاري و زمان آن ، با استفاده از تعدادي از روش هاي مختلف امكان پذير است. بعضي از اين تست ها ساده و غير تهاجمي و ارزان و بعضي ديگر پيچيده تر، تهاجمي و پر هزينه هستند . به كمك تعداد كمي از اين تست ها مي توان با دقت هاي متفاوت زمان احتمالي تخمك گذاري را پيش بيني كرد. ولي تنها نشانه قطعي تخمك گذاري حاملگي است.

شرح حال قاعدگي، دماي پايه بدن، غلظت سرمي پروژسترون، دفع ادراري LH، بيوپسي ونمونه برداري از آندومتر ، سونو گرافي ترانس واژينال از جمله آزمايش ها هستند.

 

2. عامل سرويكال(دهانه ي رحم)، اختلالات واكنش متقابل اسپرم با ترشحات مخاطي دهانه ي رحم( موكوس) :

گردن يا دهانه ي رحم (سرويكس )و مخاط آن با روش هاي متعددي در روند توليدمثل دخالت دارند. مخاط دهانه ي رحم در پاسخ به تغييرات هورمونها در طول دوره ي قاعدگي منبسط و منقبض شده و عبور اسپرم را تسهيل يا مهار مي كنند . استروژن توليد آن راتحريك كرده و با افزايش ميزان استروژن همزمان با تكامل و رشد فوليكولها موكوس فراوانتر ، رقيقتر و آبكي تر مي شود و اسپرم آسانتر در آن نفوذ مي كند . پروژسترون( كه پس از تخمك گذاري ترشح مي شود) توليد موكوس سرويكس رامهار مي كند و آنر ا به مايعي كدر، غليظ و غير قابل نفوذ مبدل  مي سازد.

3. عامل رحمي

اختلالات در شكل و آناتومي رحم :

اختلالات رحم از علل نسبتا ناشايع ناباروري هستند اما همواره بايد احتمال آنها  در نظر گرفته شود . اين اختلالات حتي اگر به خودي خود باعث ناباروري نشوند ، مي توانند بر پيامدهاي حاملگي تاثير گذار باشند.تعدادي از اين اختلالات عبارتند از ناهنجاري هاي مادرزادي ،توده هاي خوشخيم رحمي (ليوميوم ها) ، چسبندگي هاي داخل رحمي.

§اختلال در عملكرد رحم:تنها اختلال عملكرد رحم كه در ارزيابي ناباروري بسيار مهم است التهاب يا عفونت مزمن بافت پوشش داخلي رحم(آندومتريت  مزمن) است .

ناهنجاري هاي مادرزادي رحم :

اكثرا سبب سقط و عوارض زايماني مي شوند ولي بر توانايي حامله شدن تأثير نمي گذارند و چنانچه در جريان بررسي ناباروري كشف شوند نمي توانند به عنوان يك عامل مداخله گر مهم در ناباروري قلمداد گردند. در ميان تمام ناهنجاريهاي رحمي ،‌رحم داراي ديواره(سپتوم دار) هم شايعترين ناهنجاري است ، هم بيشترين ارتباط را با شكست باروري و عوارض زايماني داشته است

چسبندگي هاي داخل رحمي :

اختلالات قاعدگي يعني كاهش حجم ويا مدت خونريزي ،قطع قاعدگي ويا درد شديد زمان قاعدگي و ناباروري ، شايعترين علائم در زنان مبتلا به چسبندگي هاي داخل رحمي هستند .

4. عامل لوله اي :

انسداد لوله و جسبندگي هاياطراف آن:

اختلالات لوله ي رحم ‌از علل بسيار شايع ناباروري هستند و تقريبا 36 – 30 درصد تشخيص ابتدايي زوج هاي نابارور را تشكيل ميدهند . سابقه بيماري التهابي لگن يا عفونت لگني ، سقط عفوني،‌آپانديس پاره شده يا هر جراحي ديگر در ناحيه ي شكم ولگن  مي تواند سبب اختلال كار لوله باشد. اين عامل از رسيدن اسپرم به تخمك جلوگيري مي كند

5. ناباروري غير قابل توجيه :

هنگامي كه تمام آزمايش ها ومعاينات طبيعي وسالم هستند ناباروري با علت نامشخص تشخيص داده مي شود.

منبع:

www.mums.ac.ir

Novak's Gynecology. Brek J. London .Lippincott Williams & Wilkins.

Danforth's Obstetrics and Gyenecology.  Scott JR،Gibbs R ،editors   .London .Lippincott Williams&Wilkins.

.

Clinical Gyecology and infertility.Speroff L.Fritz MA..Lippincott.philadelphia: Williams&Wilkins

كاربرد بيوتكنولوژي در تشخيص ودرمان زوج هاي نابارور. محمدمهدي آخوندي،.پنجمين سمپوزيوم تخصصي باروري وناباروري ژنتيك وبيوتكنولوژي توليدمثل

درسنامه اختلالات جنسی شایسته جهانفر،. میترا ملایی نژاد،..

مامائی و زنان BRS المار،پ ساکالا. ترجمه هاجرپاشا، افسانه بختیاری.بابل: انتشارات دانشگاه علوم پزشکی بابل

اصول بیماری های زنان کیستنر. رایان، کنت جی; برکووتیز، راس. ترجمه شاهین سینا. تهران: سماط،

زنان و مامائی AOM. کامران احمدی، افسانه آقازاده نائینی،تهران: طب نوین.