سابقه فاميلي ابتلا به سرطان پستان در اقوام درجه اول

بروز اولین دورهٔ قاعدگی قبل از ۱۳ سالگی

یائسگی بعد از ۵۱ سالگی

استفاده از هورمون درماني جایگزینی با استروژن بعد از يائسگي

مصرف داروهاي ضدبارداري در شرايط خاص

سن اولين زايمان بيشتر از 30 سال

مصرف الکل

زندگی بی تحرک و فعالیت بدنی کم

 ناباروري

 عدم شيردهي

استرس هاي مزمن

سابقه سرطان رحم وتخمدان

قليان  و سيگار

عوامل محيطي

عوامل اجتماعي اقتصادي

چاقي بويژه پس از يائسگي

مصرف چربي زياد

تابش اشعه به قفسه سينه

برخي از بيماري هاي خوش خيم پستان.

عوامل ژنتيكي

رژيم غذايي و سبك زندگي

سابقه فاميلي ابتلا به سرطان پستان

از بين فاكتور هاي شناخته شده مؤثر بر افزايش خطر  ابتلا به سرطان پستان، سابقه فاميلي از مهمترين عوامل محسوب مي شود. در حدود 5 تا 10 درصد سرطان هاي پستان در زمينه سابقه فاميلي ايجاد مي شوند و تخمين زده مي شود كه 20 تا 30 درصد از خانم هاي مبتلا به سرطان پستان حداقل يكي از بستگان درجه اولشان(مادر، خواهر، دختر) دچار سرطان پستان بوده است. در صورت وجود سابقه فاميلي خطر ابتلا به اين بيماري در سنين پايين تري وجود داشته و سرطان پستان دو طرفه نيز در اينگونه افراد شايعتر است.

سرطان پستان در سنين پايين مهمترين مشخصه استعداد فاميلي ابتلا به سرطان است.
وقتي وجود استعداد ژنتیکی در اعضا يك فاميل مورد شك است، بايد مشاوره پزشكي و بررسي هاي لازم انجام گيرد تا اطلاعات كاملتري جهت اثبات اين استعداد بدست آيد.

شرايطي كه احتمال وجود استعداد ژنتیکی ابتلا در يك خانم هستند عبارتند از:

1 - ابتلا افراد متعدد در فاميل به يك نوع سرطان

2 - تشخيص سرطان در سنين جوانتر نسبت به سن مورد انتظار در آن نوع سرطان

3 - تشخيص دو يا سه نوع سرطان در يك فرد

4 - سرطان دو طرفه در يك فرد

5 - ابتلا به سرطان پستان در يك فرد مذكر خانواده

 

تاريخچه ي قاعدگي:

سن بلوغ زير 12 سال نسبت به سن بلوغ بالاي 15 سال، خطر ابتلا به سرطان پستان را تا 2 برابر افزايش مي دهد. به طوري كه به ازاء هر سال تأخير در سن اولين قاعدگي، خطر سرطان پستان 20% كاهش مي‌يابد. در واقع هر عاملي كه تماس بدن با استروژن را افزايش دهد، خطر ابتلا به سرطان پستان را افزايش مي دهد.

سن يائسگي بيشتر از 55 سال نيز احتمال ابتلا به سرطان پستان را افزايش ميدهد. زناني كه به طور طبيعي بعد از 55 سالگي يائسه شده اند، نسبت به زناني كه يائسگي آنها قبل از سن 45 سالگي بوده است دو برابر بيشتر در معرض خطر ابتلا به سرطان پستان هستند زيرا در اينگونه افراد سالهايي كه در معرض هورمون استروژن قرار گرفته اند  طولاني تر بوده است.

همچنين احتمال ابتلا به بيماري در زناني كه هر دو تخمدان خود را پيش از 40 سالگي از بدن خارج كرده اند يا به هر علتي فعاليت هورموني تخمدانها را از دست داده اند، كاهش مي يابد.

اختلالات قاعدگي وبي نظمي هاي شديد به خصوص اگر همراه با عدم تخمك گذاري باشد نيز خطر ابتلا به سرطان پستان را افزايش مي دهد

وضعيت بارداري

سن اولين بارداري:

سن بالاتر از 30 سال در اولين بارداري خطر ابتلا به سرطان پستان را افزايش مي دهد البته مقصود از بارداري ، دوره كامل و 9 ماهه بارداري است، اعم از اينكه منجر به تولد نوزاد زنده شده يا نشده باشد. در مقابل وقتي سن اولين بارداري پايين تر باشد خطر سرطان پستان كمتر است.

سابقه شيردهي به فرزندان:

گفته مي شود هر چه زمان شيردهي طولاني تر باشد، اين اثر محافظتي قويتر خواهد بود، به ويژه اگر اين مدت بيشتر از 6 ماه باشد. البته كم بودن شير يا ترشح نشدن آن در بعضي خانم ها كه منجر به كاهش دوران شيردهي به زير 6 ماه شده باشد، اثري در بروز سرطان پستان ندارد.

نداشتن فرزند و نازايي:

بچه دار نشدن خطر ابتلا به سرطان پستان را افزايش مي دهد. به ويژه اگر اين مشكل به علت اختلالات هورموني باشد.

مصرف داروهاي ضدبارداري:

در اين زمينه اطلاعات ضد ونقيضي در دست است و نياز به مطالعات بيشتري براي نتايج دقيق تر وجود دارد.

درمان هاي هورموني بعد از يائسگي:

درمان هاي هورموني جايگزين داراي منافع زير مي باشد:

1-كاهش گر گرفتگي و تعريق شبانه پس از يائسگي

2- كاهش خشكي مجراي تناسلي

3-برطرف شدن خستگي و تغييرات خلقي ناشي از يائسگي

4-برطرف شدن اختلالات خواب

5-برطرف شدن درجاتي از بي اختياري ادرار

6-كاهش مرگ و مير ناشي از بيماري هاي قلبي

7-جلوگيري از پوكي استخوان

با اين وجود تصميم گيري راجع به استفاده يا عدم استفاده از هورمون درماني پس از يائسگي  به عهده ي پزشك است .

عواملي كه بايد توسط پزشك بررسي گردد:

1-سابقه ابتلا به سرطان پستان در فرد يا در بستگان فردو ديگر عوامل افزايش خطر ابتلا به سرطان پستان (مهمترين عامل)

2- سابقه مشكلات قلبي و فشار خون

3- سابقه مشكلات انعقادي

4- سابقه بيماري كيسه صفرا

اين بيماري ها، عامل بسيار مهمي هستند كه بايد پزشك معالج را از آنها مطلع كرد تا در مورد مزايا و معايب درمان هورمون، نظر نهايي از جانب پزشك اعمال گردد.

افرادي كه تحت درمان هاي جايگزيني هورمون قرار مي گيرند، بايد از برنامه هاي تشخيص زودرس سرطان پستان استفاده كنند در اين صورت استفاده از هورمون هاي جايگزين خطر مرگ در سرطان پستان را افزايش نمي دهد.

عوامل ژنتيكي :

تشخيص دو ژن سركوب كنندة تومور، BRCA1 و BRCA2، تأثير ژنتيك در سرطان پستان را ثابت كرده است. جهش در اين ژن‌ها باعث افزايش خطر قابل توجهي در بروز سرطان مي‌شود به طوري كه جهش هر كدام از ژن‌هاي BRCA1 و يا BRCA2 ، خطر بروز سرطان پستان را در تمام طول عمر يك زن، حدود 85-50% افزايش مي‌دهد.

عوامل خطر ناشی از نحوه و سبک زندگی :

عوامل خطر ناشی از سبک زندگی شامل آنهایی می شود که قابل تعدیل کردن و یا تغییر دادن است در نتیجه اعمال تغییرات می تواند بصورت قابل توجهی ریسک ابتلا به سرطان پستان را کاهش دهد،

وزن بدن :

بالا رفتن وزن بدن در طی بزرگسالی ریسک ابتلا به بیماری پستان را بالا می برد، مشاهده شده است کسانی که 25kg يا بیشتر بعد از سن 18 سالگی  دچار افزایش وزن شده اند 45% بیشتر ریسک ابتلا به سرطان پستان در مقایسه با کسانی که وزن خود را حفظ کرده اند داشته اند، همچنین کاهش وزن حدود 5kg  بعد از دوره یائسگی با افزایش ریسک 12% ابتلا به سرطان پستان  همراه بوده است.

عوامل محیطی :

بعضی از محققین به اینکه مواد شیمیایی موجود در محیط می تواند ریسک ابتلا به سرطان پستان را افزایش دهد، مشکوک هستند. استفاده مناسب از مواد شوینده،رنگهای شیمیایی و... ونگهداري در محل مناسب ونيزپوشش محافظتي مناسب هنگام استفاده از حشره کشها مي تواند خطر ابتلا به انواع بيماري ها از جمله سرطانها را كاهش دهد. از بين آلودگي هاي محيطي كه احتمال دارد خطر ابتلا به سرطان پستان را افزايش دهند، برخورد با اشعه Xمهمترين عامل محسوب مي شود

تغذيه:

وجود يك رابطه قوي بين رژيم غذايي و برخي انواع سرطان كاملاً آشكار شده است. تخمين زده مي شود كه بيش از يك سوم سرطان ها با عادات غذايي ما ارتباط داشته باشند. بطور كلي عواملي چون رژيم پرچربي، پركالري، چاقي، مصرف الكل و سيگار احتمال بروز سرطان را افزايش مي دهند، در حالي كه مصرف سبزيجات و ميوه هاي تازه، املاح و ويتامين هاي خاص و انجام فعاليتهاي بدني و ورزش مي توانند احتمال بروز اين بيماري را كاهش دهند. بر طبق نظر سازمان جهاني بهداشت با استفاده از برنامه هاي تغذيه اي صحيح مي توان ابتلا و مرگ و مير ناشي از سرطان را تا 20% كاهش داد

 

عوامل خطر تغذيه اي براي ایجاد سرطان

مهمترين اين عوامل عبارتند از:

1 مصرف غذاهاي پرچربي

2 مصرف ناكافي ميوه جات، سبزيجات و غلات

3 مصرف غذاهاي شور، نمك سود شده، ترشی، غذاهای دودي و كهنه

4 مصرف الكل از علل افزايش خطر ابتلا به سرطان پستان است كه وابسته به مقدار مصرفي مي‌باشد. مصرف بالاي اسيد فوليك در تخفيف اين خطر موثر است.

عوامل غذايي كه ممكن است خطر بروز سرطان را كاهش دهند

1رژيم غذايي كم چربي

2رژيم غذايي غني از غلات ، ميوه جات و سبزيجات : سبزيجات و ميوه جات غني از ويتامين ها هستند . سه نوع ويتامين A، B و C مي توانند  از ابتلا  به سرطان پيشگيري كنند.
سبزيجات پر برگ و سبز وزرد، نسبت به ميوه ها داراي ويتامينA، اسيد فوليك و آهن بيشتري هستند(كاهو، هويج) همچنين ويتامين C، در مركبات و عصاره آنها وجود دارد.

3تعديل وزن بدن: احتمال بروز بيماري در افراد چاق، 5/1 تا 2 برابر افراد عادي است. زيرا چاقي مي‌تواند باعث افزايش سطوح استروژن خون شود. به خصوص چاقي بعد از يائسگي خطرابتلا به سرطان را به شدت افزايش مي دهد.

4مصرف غذاهاي پخته، به جاي غذاهاي سرخ كرده

5محدود كردن مصرف غذاهاي نمك سود شده، دودي يا شور و ترشی جات

6استفاده از گوشت مرغ و ماهي به جاي گوشت قرمز (پوست مرغ در هنگام طبخ بايد جدا شود)

7 استفاده از چربي هاي حاوي امگا 3 و چربي هاي حاصل از آبزيان

8 مصرف اسيد فوليك

9 تعدادي از مواد معدني نيز در پيشگيري از سرطان مؤثرند:

*سلنيم: ترب، گوجه فرنگي، كاهو و كلاً موادي كه در زمين مي رويند سلنيم را در خود دارند. غذاهاي دريايي، امعاء و احشا مثل جگر، گوشت و لبنيات نيز جزو منابع سلنيم به شمار مي آيند.

*روي: منابع غني از روي عبارتند از غذاهاي دريايي، حبوبات و غلات كه البته جذب روي موجود در حبوبات و غلات كمتر است.

*كلسيم: گل كلم، شلغم، كلم، كرفس، كنگر، شير و لبنيات داراي كلسيم هستند. براي جذب كلسيم به ويتامين D نيز نيازمنديم. هويج، نارنگي، طالبي و توت فرنگي داراي ويتامين D هستند.

*آهن: منابع غذايي غني از آهن عبارتند از انواع گوشت، برنج، اسفناج، لوبيا، ذرت، كاهو و گندم. شير و فرآورده هاي آن تنها گروه غذايي است كه از نظر منبع آهن ضعيف است ولي آهن آن خوب جذب مي شود

ورزش

در كنار رژيم غذايي مناسب، فعاليت بدني متعادل بسيار مهم است. ورزش نه تنها كمك مي كند وزن شما در حد ايده آل باقي بماند بلكه موجب كاهش اضطراب و تنش هاي شما مي شود. ورزش روزانه، به ويژه در سنين پائين، خطر ابتلا به سرطان پستان را در تمام طول زندگي چه قبل و چه بعد از يائسگي كاهش مي‌دهد زيرا ورزش سبب كاهش سطوح استروژن در گردش خون بدنبال ورزش مي‌شود.

حتی اگر در  تمام عمرخود هیچ گاه در زمینه ورزش فعال نبودید می توانید ریسک ابتلا به سرطان پستان را با فعال شدن در زمینه ورزش همین حالا کاهش دهید. افزایش فعالیت های بدنی ریسک ابتلا به سرطان پستان (30-25)% را کاهش می دهد و همچنین در رسیدن به وزنی که باعث سالمتر شدن شما باشد کمک می کند حداقل 30 دقیقه انجام فعالیتهای بدنی را در اکثر روزهای هفته قرار دهید.

بنابر این توصیه می شود که همه زنان حتی از دوران بلوغ، فعالیت بدنی مناسبی بطور روزانه داشته باشند تا وزن آنها و میزان هورمونهای خونشان تنظیم شود و احتمال بروز سرطان پستان کاهش یابد.

سيگار و الكل

مصرف سيگار با ابتلا به بسياري از سرطان ها رابطه دارد،بخصوص در زنان سنين قبل از يائسگي. همچنين افزايش خطر در افرادي كه در معرض دود سيگار قرار گرفته اند دیده شده و علت آن اين است كه دود ناشي از سوختن سيگار داراي عوامل سرطان زاي بيشتري است. سال‌هاي كشيدن سيگار و مقدار آن و تعداد سالهاي ترك سيگار، در بروز سرطان دخيلند.

مصرف الكل نيز باعث افزايش سطح سرمي استراديول مي شود و ارتباط مصرف الکل با سرطان پستان مشاهده شده است.

برخي از عوامل خطرزا را نمي توان تغيير داده يا حذف كرد ،مانند سابقه ي فاميلي وسن بلوغ ويائسگي ولي با انجام اقداماتي مي توان اثر ساير عوامل خطر را كاهش داد:

* تعديل وزن در حد متناسب

* كاهش چربي رژيم غذايي

* انجام ورزش روزانه به طور مرتب

* عدم مصرف هورمون بعد از یائسگی

.*معاينات منظم پستان توسط خود فرد وسالانه توسط پزشك ،انجام ماموگرافي به موقع مي تواند به كشف زود هنگام ودرمان سريع وكامل سرطان پستان كمك كند

منابع:

icbc.ir

fa.wikipedia.org

med.bpums.ac.ir

bcancer.ir

his.ut.ac.ir

ncii.ir

irteb.com

forum.iransalamat.com

daneshnameh.roshd.ir

jarahirani.com

salamatnews.com

www.seemorgh.com