IUD يا وسيله داخل رحمي  يكي از متد هاي مؤثر وقابل برگشت پيشگيري است. شناخت تاثیر وجود جسم خارجی در رحم به قرنها قبل بر می گردد.

وسيله پيشگيري از جنس فلز يا پلاستيك که د ر رحم جایگذاری می شود. IUD موجود در ایران مدل  Tcu380a می باشد که حاوی مس بوده وتا 10 سال از بارداری جلوگیری می کند. اثر بخشی آی یو دی  Tcu380a  حدود 99/8درصد می باشد.

مكانيسم اثر IUD يا وسيله داخل رحمي:

1-    ممانعت از جایگزینی تخم لقاح یافته دررحم

2-    ایجاد التهاب در حفره رحم و صدمه به اسپرم.

3-    اختلال در حرکات لوله های رحمی وجلوگیری از حرکت اسپرم به قسمت فوقانی دستگاه تولید مثل ورسیدن به تخمک.

همچنین غلظت موکوس سرویکال را افزایش  میدهد واندومتر رابرای جایگزینی نامناسب میسازد. مس موجود درIUD اسپرم را تخریب میکند.

 مکانیزم اولیه ان ایجاد سقط نمی باشد.

ž    اثرات نوع پروژسترونی:1-  از طریق موضعی واثر بر بلوغ اندومتر وغلظت موکوس می باشدو بر روی عملکرد تخمدان اثری ندارد.

2 - سرعت انتقال تخمک از لوله های رحمی را افزایش میدهد

3-  حجم خون قاعدگی را کم می کند.

موارد استفاده از IUD يا وسيله داخل رحمي:

  •   حداقل يك بارداري داشته باشد
  • افرادي كه نياز دارند وسيله پيشگيري از بارداري طولاني اثر وبدون استفاده روزانه داشته باشند.
  • در دوران شيردهي
  • در زمان منع مصرف روشهاي هورموني
  • در حوالي يائسگي وعدم تمایل به عقیم سازی

موارد منع مصرف IUD:

     PID يا سابقه آن (بیماریهای عفونی لگن)

     تاریخچه ای از بارداری خارج رحمی و / STDs (بيماري هاي منتقله از راه جنسي)و سل لگنی

     خونریزی تشخیص داده نشده رحمی

     بد شکلیهای رحمی (مانند رحم تك شاخ يا ديواره دار)یا فیبرومی که اندازه رحم را تغییر داده است یا تنگی شدید دهانه رحم

     سرویسیت یا واژنیت درمان نشده(عفونت يا التهاب در واژن يا زخم هاي دهانه رحم)

     نقص سیستم ایمنی :هر نوع مشکل پزشکی که فرد را مستعد عفونت کند مثل لوسمی یا ایدز و معتادان تزریقی

     حاملگي يا شک به آن یا سقط عفونی در سه ماه گذشته

     سرطان در هر یک از ارگان های لگن

     اندومتریت(عفونت بعد از زايمان) پس از زایمان یا سقط عفونی در طی 3 ماه گذشته

     عدم سابقه بارداری و زایمان (بدلیل احتمال عفونت ریسک نازایی دو برابر می شود)

     قاعدگیهای سنگین ودردناک همراه با دفع لخته و یا کم خونی شدید

     اختلالات انعقادي –آنمي فقرآهن – تالاسمي

     حساسیت به مس یا بیماری ویلسون

   مزایای IUD:

ž    میتواند در هر زمانی در طول قاعدگی جایگذاری شود.

ž    ممکن است بلافاصله بعد از تولد بچه یا سقط جاگذاری شود (عدم تاثیر بر شیردهی)

ž    جلوگیری نسبتا“ کامل از بارداری: اثربخشی بالا

ž    مدت اثر طولانی

ž    عدم نیاز به یادآوری روزانه

ž    بازگشت کامل قدرت باروری بلافاصله پس از خروج دستگاه

ž    چون در هور مونهای قاعدگی تداخلی ایجاد نمی کند روش خوبی برای سیگاریها ی قهار ویا زنان بالای 35 سال مبتلا به فشار خون میباشد یا در زنان با سابقه ای از بیماری عروقی یا دیابت : نداشتن آثار و عوارض هورمونی.

ž    نوع پروژسترونی:

خونریزی قاعدگی را کم می کند  -  دیسمنوره اولیه را کاهش می دهد       -  بروز نسبتا پایین PID را سبب می شود.

عیب اصلی   IUD  :

دربرابر ایدز و عفونتهای STD محافظت ایجاد نمی کند.

سایر معایب: لزوم کارگزاری و خروج توسط فرد دوره دیده- احتمال خروج خود به خودی- لزوم معاینه دوره ای.

نكته

 در ماه اول کارگزاری ازسایرروشها به عنوان پشتیبان نیز استفاده کند.

 عادت ماهیانه طبق سیکل قبل انجام میشود اما با حجم کمی بیشتر از قبل

 به منظور محافظت  در برابر STD(بيماري منتقله از راه جنسي) باید از کاندوم استفاده کند.

 ممکن است که خودبه خود دفع شود پس برای جلوگیری از حاملگیهای  ناخواسته  باید نخ IUD را ماهانه چک کند.

 تا 24 ساعت پس ازجایگذاری ازمقاربت بپرهیزد.

 تاریخ ویزیت بعدی: یک ماه بعد پس از اتمام خونریزی، سپس هر 6 ماه یکباردر غیر از زمان قاعدگی+ بررسی کم خونی.

 ممکن است درد یا لکه بینی برای یک یا چند روز اول پس از جایگذاری وجود داشته باشد.

  در صورت درد هر 3تا 4 ساعت از یک مسکن استفاده کنید.

عوارض IUD:

1- خونريزي شايعترين عارضه: افزایش میزان و مدت خونریزی

2- دردهای انقباضی و مبهم شکمی: 2- 3  ماه طول می کشد تا بدن باIUD  سازگاری پیدا کند؛ می توان برای کاهش درد و خونریزی از مفنامیک اسید یا ایبوپروفن سه بار در روز به مدت 5 روز همراه با قرص آهن استفاده کرد.

3- تشدیدعفونت سرویکس: قابل تشخیص ودرمان است؛ همچنین مقدار ترشحات غیر عفونی نیز افزایش می یابد.

4- دفع IUD: در چند ماه اول جایگذاری احتمال خروج خودبخود وجود دارد  افزایش سایز، جایگذاری مجدد تا سه بار

5- حاملگي: در صورت بارداری افزایش احتمال زایمان زودرس، سقط وحاملگی خارج رحمی را سبب می شود ←خروج سریع دستگاه

6- PID: افزایش احتمال در ماه اول بدلیل تشخیص ندادن عفونت قبلی یا رعایت نکردن استریلیتی زمان جایگذاری؛ در نوع مسی کمتر است ← IUD توصیه شده توسط WHO: انواع مس دار با نخ منوفیلامان .

7- گم شدن IUDنخ در فاصله 2.5 سانتی از سرویکس بریده می شود. اولین علامت گم شدن IUD ؛گم شدن نخ است و اولین اقدام بررسی با سونوگرافی است.

8- سوراخ شدن رحم: نفوذ IUD از طریق دیواره رحم به داخل حفره شکم. بستگی به مهارت پزشک، نوع IUD، زمان و تکنیک دارد. احتمال پارگی رحم درهفته 1-6 پس از زایمان و شیردهی در نتیجه کارگذاری IUD بیشتر است.

زمان جایگذاري IUD:

1- بهترين زمان در5 روز اول دوران قاعدگي است.

2- روش اورژانسي: 5 تا 7 روز پس از مقاربت از پیش تعیین نشده.

3-   8-6 هفته پس از زايمان (مراجعه روز 40 مادر و کودک)

4- سقط غیر عفونی :   زیر 12 هفته : بلافاصله در 5 روز اول و  سقط  بالای 12هفته: مثل زايمان(6-8 هفته بعد)

Symptom risks :  علائم خطر

P= pregnancy or period late                       بارداری یا تاخیر قاعدگی

A= abdominal pain                                    درد شدید پایین شکم

I= infection or increased temperature          عفونت یا تب

N= not feeling well                                     احساس نا خوشی(تب و لرز)

S= string missing or spotting                      ترشح واژینال چرکی یا لکه بینی

(PAINS)

زمان خروج IUD:

1- بنا به درخواست فرد

2- حاملگی- عفونتهای لگنی- بدخیمی های سرویکس و رحم

3- خونریزی غیر طبیعی بسیار بیش از حد

4- خروج ناقص یا سوراخ شدن رحم

5- پایان دوره کارآیی IUD: PRO یکسال؛مسی 8-10 سال

6- پس از یائسگی (یک یا دوسال پس از آخرین پریود)