بی اختیاری ادرار

 


بی اختیاری ادرار عبارتست از خروج غیر ارادی ادرار.

این بیماری در هر گروه سنی و در هر دو جنس دیده می شود و ۵/۰ درصد جمعیت دنیا به این بیماری مبتلا هستند هر چه سن افزایش یابد شیوع بی اختیاری ادرار نیز افزایش می­ یابد، ولی نکته مهم اینست که بی­ اختیاری ادرار قابل درمان است.

گرچه در دوران کودکی دختران زودتر از پسران کنترل ادرار خود را بدست می آورند و شب ادراری در پسران شایع تر است ولی بی اختیاری ادرار در خانم­های جوان در مقایسه با مردان جوان شایعتر است که می تواند بعلت اختلاف آناتومی در ناحیه لگن و تغییراتی که در ضن حاملگی در این ناحیه ایجاد می­ گرددباشد

اغلب بی­ اختیاری ادرار بدنبال یک بیماری ایجاد می شود. بیماری هایی مانند سکته مغزی، ام.اس، یا هیپرپلازی خوش خیم پروستات (BPH) و... بنابر این می توان گفت بی اختیاری ادرار علامت بیماری است و بیماری نمی­باشد..

این بیماری کیفیت زندگی فرد را مختل می‌کند، و اغلب همراه با اختلال جنسی، اختلال فعالیت فیزیکی روزانه، اختلال شغلی و مشکلات روانی می‌گردد.

 

 انواع بی اختیاری ادرار

 

 

بی اختیاری استرسی (Stress Incontinence)

زمانی رخ می دهد که فعالیت بدنی شدید مانند خندیدن، عطسه کردن، بلند شدن ،خم شدن، تغییر وضعیت، سرفه کردن و..هر حالتی که سبب افزایش فشار داخل شکم شده، رخ دهد و در نتیجه بر مثانه فشار آورده و ادرار بی اختیار خارج شود. به این نوع بی‌ اختیاری در عامه مردم،افتادگی مثانه گفته می‌شود.

بی اختیاری شدید یا بی اختیاری URGE

 یکدفعه نیاز به دفع در انسان رخ می دهد. در این حالت احساس فشار بسیار شدید بوده و و باید بلافاصله تخلیه ادرا صورت گیرو وگرنه فرد دچار بی اختیاری خواهد شد.

بی اختیاری لبریز مثانه یا بی اختیاری OVERFLOW

در این حالت از فرد بطور دائم قطرات ادرار خارج می ­شود و معمولا همراه با تکرر ادرار است، در حالی که هربار به توالت می­رود مقدار کمی ادرار خارج می­ شود

 

 عوامل موثر بر دفع طبیعی ادرار

 

دستگاه عصبی مرکزی (CNS)

مرکز ادرار در مغز (PONS)

عضله مثانه  

عضله مجرای ادرار(بویژه اسفنکتر خارجی مجرا)

همکاری بین این بخش ها به این شکل رخ می دهد که هنگام پر شدن مثانه ، فرد احساس تمایل به دفع ادرار می­کند سپس مغز از طریق اعصاب به مثانه پیام عصبی می­دهد و پس از نقباض مثانه، گردن مثانه و اسفکتر خارجی مجرا باز شده و وادرار کاملا تخلیه می ­شود.

بنا بر این اختلال در هریک از این قسمت ها منجر به بی ­اختیاری ادرار می­ گردد.

 

 علل بی اختیاری ادرار

 

  1. هر بیماری یا وضیعتی که باعث آسیب به اعصاب یا مغز و یا اعصاب مثـــانه شود، باعث اخــلال در ادرار کردن می­ گردد، ضایعات عصبی ممکن است در هر سنی اتفاق افتد.بعضی بیماری ها می تواند سبب ضایعات عصبی گردد .برای مثال فردی که سال ها مبتلا به دیابت بوده  ممکن است دچار ضایعه عصبی ( نروپاتی دیابتی)  و بی اختیاری گردد. همچنین سکته مغزی ، بیماری پارکینسون و بیماری MS باعث گرفتاری مغز و سیستم عصبی ،اختلال عملکرد مثانه و بی­ اختیاری می شوند

ضایعه نخاع شوکی، که باعث اختلال در انقباض مثانه و عدم تخلیه مثانه و بی اختیاری ادرار می شود، انتقال عصبی از نخاع به مثانه دچار ضایعه می­شود

  1.  اختلال در تونیسیته عضلات  مانند:

Overactive Bladder

در این حالت مثانه بدون دستور و کنترل مغز دچار انقباض گردیده و فرد بطور مکرر به توالت می­رود و گاهی باعث بی اختیاری ادرار نیز می­ گردد.

علت این وضعیت می تواند ضایعه عصبی و یا علل ناشناخته باشد، علائم این بیماری شامل تکرر ادرار روزانه ۸ یا بیشتر و ۲ یا چندبار در شب می باشد.

شلی عضلات مثانه وبافتهای نگهدارنده و انواع پرولاپس ها

  1. اختلال در اسفنگتر و مجاری خروجی ادرار

تکرر ادرار شدید (Urinary URGENCY) و بالاخره Urge Incontinence  که در این حالت ضمن سریع رفتن فرد به توالت دچار بی اختیاری می­ گردد.